Kenbu-kostuum: kimono, hakama, zwaard en waaier

Kimono en hakama

Kenbu-uitvoerders dragen een kimono met daaroverheen een hakama, en het theater beschrijft de kimono als voorzien van een familiewapen. Een hakama is een kledingstuk voor het onderlichaam, dat op de taille wordt vastgeknoopt en tot ongeveer de enkels valt, meestal gedragen over een kimono. Hij bestaat in een gedeelde vorm, als een wijde broek, en in een ongedeelde, rokachtige vorm. Hakama's werden rond de 6e eeuw geïntroduceerd en worden vandaag de dag gedragen bij kendo en iaido, maar ook bij formele gelegenheden.

Hoe een hakama wordt vastgeknoopt

Vier banden, himo genaamd, houden hem op zijn plaats: twee langere aan de voorkant en twee kortere aan de achterkant. Veel exemplaren hebben een stijve rugpand, en een klein lepelvormig stukje wordt achter de obi gestoken. Hakama's voor vechtsporten hebben vaak zeven diepe plooien, asymmetrisch gerangschikt volgens de Japanse smaak. Het voetenwerk van kenbu gebruikt een lage, glijdende stap genaamd suriashi, en een krachtige voetstamp markeert momenten van macht.

De kleine extra's

Kenbu wordt gedanst op tabi, de sokken met gesplitste teen, en optionele items zijn onder meer een hachimaki-hoofdband om het haar naar achteren te houden en tasuki-koorden om de mouwen op te binden. Wanneer die worden gedragen, wordt traditioneel een witte stoffen riem over de hakama geknoopt. Het begon bij samoerai die zich voorbereidden op de strijd, toen het de hakama-bandjes versterkte zodat het kledingstuk niet zou afzakken als de bandjes werden doorgesneden.

• Tabi: sokken met gesplitste teen
• Hachimaki: een hoofdband
• Tasuki: koorden die de mouwen naar achteren binden
• Witte riem: gedragen over de hakama-bandjes

Het zwaard

Het zwaard in kenbu is een katana, die tijdens de voorstelling uit de schede wordt getrokken en er weer in wordt gestoken. Veel van de regels voor het in- en uitscheiden en het slaan komen uit iaido, een vechtsport waarin het trekken, snijden en scheiden wordt geoefend in solodrills. De nadruk van kenbu ligt anders: de houdingen zijn bedoeld om er showy uit te zien voor een publiek, dus ze kunnen afwijken van de vechtsportversie, zelfs wanneer de naam van het patroon overeenkomt. Na de voorstelling krijg je de kans om zelf een zwaard vast te houden en het onder bevel van de instructeur te zwaaien. De katana zelf is een gebogen zwaard met één snijkant, met een handbeschermer en een lange greep voor twee handen, en het verscheen later dan de tachi, in de Muromachi-periode.

Het zwaard als toneelrekwisiet

Kenbu maakt gebruik van een verbeeldingstruc genaamd mitate, waarbij het ene object voor het andere staat. Een zwaard kan een wandelstok worden, een boog of zelfs een geweer. Sommige stukken gebruiken ook oudere zwaardtypen, zoals de tachi, en het theater zegt dat de choreografieën die kenmerken vaak naar voren brengen. Zo kan dezelfde katana meerdere rollen spelen in één stuk, waardoor de dans aanvoelt als verhalen vertellen en niet als een driloefening.

Hakama voorbij het podium

Hakama's zijn niet alleen kledingstukken voor artiesten. Mannen dragen ze bij formele gelegenheden zoals theeceremonies, bruiloften en begrafenissen, en shintopriesters dragen ze dagelijks. Vrouwen dragen ze vooral bij afstudeerceremonies. In de Meiji- en Taishō-periode promootte een hervormer hakama's voor meisjesscholen, en ze werden standaardkleding op de middelbare school. Zeer lange versies, naga-bakama genaamd, verschijnen in noh, kabuki en shintorituelen. Een hakama draagt dus zowel ceremoniële als martiale associaties, en dat is mede waarom kenbu waardig oogt.

De waaier

De waaier is het tweede attribuut en in veel opzichten het meest veelzijdige. Het theater zegt dat de performers hem gebruiken om vallende bloemblaadjes na te bootsen. In mitate kan een waaier staan voor planten, regen, wind, bergen, golven, een deur, een helm of harnas. Tijdens de les kunt u, als de tijd het toelaat, ook leren hoe u de waaier gebruikt.

Een andere pet voor de waaierdans

Bij shibu dragen de uitvoerders van de waaierdans ook hakama en kimono, hoewel sommigen in plaats daarvan een langere kimono dragen. Bij enkele uitvoeringen worden steil gepunte strohoeden gebruikt die de gezichten van de dansers verbergen. Na de oorlog, toen zwaarden ongeveer zeven jaar lang verboden waren, vervingen scholen de zwaarden door waaiers, en de waaier versie bleef behouden, zelfs nadat zwaarden weer legaal waren. Die geschiedenis is een van de redenen waarom waaiers tegenwoordig zo gebruikelijk zijn in kenshibu.